Την Κυριακή 1 Μαρτίου 1959 οι Έλληνες φίλαθλοι γνώρισαν για πρώτη φορά ένα παιχνίδι που έμελλε να συνδεθεί όσο λίγα με την ιστορία του ελληνικού ποδοσφαίρου: το ΠΡΟ-ΠΟ.
Το πρώτο δελτίο περιλάμβανε 12 βασικούς αγώνες και δύο αναπληρωματικούς. Ποδοσφαιρικές προβλέψεις, σημεία 1, Χ και 2 και η προσδοκία του μεγάλου «πιασίματος» μπήκαν σταδιακά στην καθημερινή γλώσσα.
Για αρκετές δεκαετίες το ΠΡΟ-ΠΟ δεν ήταν απλώς ένα παιχνίδι προγνωστικών. Έγινε μέρος της λαϊκής κουλτούρας, των καφενείων, της ποδοσφαιρικής Κυριακής και τελικά ακόμη και του ελληνικού κινηματογράφου.
Η πρώτη Κυριακή του ΠΡΟ-ΠΟ
Ο πρώτος διαγωνισμός πραγματοποιήθηκε την 1η Μαρτίου 1959 και προκάλεσε μεγάλο ενδιαφέρον.
Η διαδικασία ήταν εντελώς διαφορετική από τα ηλεκτρονικά συστήματα που γνωρίσαμε αργότερα. Τα δελτία συγκεντρώνονταν στα πρακτορεία, παραδίδονταν στον ΟΠΑΠ και ακολουθούσε χειροκίνητος έλεγχος και διαλογή.
Οι εφημερίδες της εποχής κατέγραφαν την αυξημένη κίνηση στα σημεία κατάθεσης των δελτίων και την αγωνία του κοινού για τα αποτελέσματα των αγώνων.
Οι αγώνες του πρώτου δελτίου
Το πρώτο πρόγραμμα συνδύαζε ελληνικούς αγώνες με δύο αναμετρήσεις του ιταλικού ποδοσφαίρου.
- Ολυμπιακός – Παναθηναϊκός
- Απόλλων Θεσσαλονίκης – Άρης
- ΑΕΚ – Εθνικός Πειραιώς
- ΠΑΟΚ – Πανιώνιος
- Παναιγιάλειος – Δόξα Δράμας
- Ερμής Πειραιώς – Δόξα Πειραιώς
- Δάφνη – ΑΕ Νέας Ιωνίας
- Ηλυσιακός – Ατρόμητος
- ΑΟ Κηφισιάς – ΓΣ Αμαρουσίου
- Φίλιππος Θεσσαλονίκης – Δόξα Θεσσαλονίκης
- Verona – Novara
- Taranto – Atalanta
Υπήρχαν επίσης δύο αναπληρωματικοί αγώνες, όπως προέβλεπε τότε η μορφή του παιχνιδιού.
Η πρώτη νικήτρια στήλη
Η νικήτρια σειρά των δώδεκα βασικών αγώνων ήταν:
1 – 2 – 1 – 2 – Χ – Χ – 2 – 2 – 1 – 2 – 1 – Χ
Το ενδιαφέρον που δημιουργήθηκε από τον πρώτο κιόλας διαγωνισμό έδειξε ότι το νέο παιχνίδι μπορούσε να αποκτήσει μεγάλη απήχηση στην Ελλάδα.
Γιατί δημιουργήθηκε το ΠΡΟ-ΠΟ
Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 τα ποδοσφαιρικά προγνωστικά λειτουργούσαν ήδη σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες.
Στην Ελλάδα ο Οργανισμός Προγνωστικών Αγώνων Ποδοσφαίρου δημιουργήθηκε το 1958, με βασικό σκοπό την οργάνωση του παιχνιδιού και τη δημιουργία οικονομικών πόρων που θα κατευθύνονταν στον ελληνικό αθλητισμό.
Το ΠΡΟ-ΠΟ θεσπίστηκε τον Δεκέμβριο του 1958 και λίγους μήνες αργότερα κυκλοφόρησε το πρώτο δελτίο.
Πώς προέκυψε το όνομα ΠΡΟ-ΠΟ
Το όνομα συνδέθηκε με τις λέξεις «Προγνωστικά Ποδοσφαίρου» και καθιερώθηκε γρήγορα ως ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα ονόματα παιχνιδιών στην Ελλάδα.
Σύμφωνα με την ιστορική αφήγηση που συνόδευε τα πρώτα χρόνια του θεσμού, η ονομασία προέκυψε μέσα από διαγωνισμό και είχε προταθεί από περισσότερους από έναν συμμετέχοντες.
Το κλασικό 1, Χ, 2
Η βασική ιδέα ήταν εξαιρετικά απλή.
Ο παίκτης έπρεπε να προβλέψει το αποτέλεσμα κάθε ποδοσφαιρικού αγώνα: 1 για νίκη της γηπεδούχου ομάδας, Χ για ισοπαλία και 2 για νίκη της φιλοξενούμενης.
Αυτά τα τρία σύμβολα έγιναν μέρος της ποδοσφαιρικής γλώσσας για ολόκληρες γενιές φιλάθλων.
Από τους 12 στους 13 αγώνες
Το αρχικό ΠΡΟ-ΠΟ δεν είχε τη μορφή με την οποία το θυμούνται οι περισσότεροι παλαιότεροι παίκτες.
Στην αρχή υπήρχαν 12 βασικοί και δύο αναπληρωματικοί αγώνες. Τον Σεπτέμβριο του 1964 οι δύο αναπληρωματικοί καταργήθηκαν.
Τον Μάρτιο του 1965 προστέθηκε ένας ακόμη βασικός αγώνας και το παιχνίδι απέκτησε τους περίφημους 13 αγώνες.
Έτσι γεννήθηκε και το θρυλικό «13άρι», που για δεκαετίες έγινε συνώνυμο της μεγάλης επιτυχίας στο ΠΡΟ-ΠΟ.
Τα πρώτα πρακτορεία
Στην αρχή το δίκτυο του παιχνιδιού ήταν περιορισμένο κυρίως στην Αθήνα, στον Πειραιά και στη Θεσσαλονίκη.
Πολλά από τα πρώτα σημεία διάθεσης δεν έμοιαζαν με τα μεταγενέστερα πρακτορεία. Άδειες λειτουργούσαν μέσα σε ψιλικατζίδικα, καταστήματα και άλλα σημεία της γειτονιάς.
Η μεγάλη ζήτηση οδήγησε γρήγορα στην επέκταση του δικτύου και σε άλλες ελληνικές πόλεις.
Το ΠΡΟ-ΠΟ φτάνει στην επαρχία
Μέσα στο 1959 το παιχνίδι άρχισε να επεκτείνεται πέρα από τα τρία μεγάλα αστικά κέντρα.
Η Πάτρα ήταν από τις πόλεις στις οποίες εμφανίστηκε πολύ γρήγορα έντονο ενδιαφέρον, ενώ ακολούθησαν το Αίγιο, η Δράμα και πολλές ακόμη περιοχές.
Μέσα στα επόμενα χρόνια το δίκτυο εξαπλώθηκε σε δεκάδες πόλεις και το ΠΡΟ-ΠΟ απέκτησε πραγματικά πανελλαδική παρουσία.
Τα χειρόγραφα δελτία
Για τους νεότερους παίκτες είναι ίσως δύσκολο να φανταστούν πόσο διαφορετική ήταν η διαδικασία.
Τα δελτία συμπληρώνονταν με το χέρι και η επεξεργασία τους απαιτούσε μεγάλο όγκο ανθρώπινης εργασίας. Δεν υπήρχε το ηλεκτρονικό δίκτυο που αργότερα επέτρεψε την άμεση καταχώριση των στηλών.
Για πολλά χρόνια η κατάθεση του δελτίου πριν από την προθεσμία αποτελούσε μικρή εβδομαδιαία τελετουργία για χιλιάδες φιλάθλους.
Συστήματα και περισσότερες στήλες
Καθώς το παιχνίδι εξελισσόταν, δημιουργήθηκαν νέοι τρόποι συμπλήρωσης που επέτρεπαν στους παίκτες να χρησιμοποιούν περισσότερες επιλογές σε έναν αγώνα.
Στη δεκαετία του 1960 εμφανίστηκαν δελτία συστημάτων πλήρους και μεταβλητής ανάπτυξης, δίνοντας τη δυνατότητα δημιουργίας πολύ περισσότερων συνδυασμών.
Με την πάροδο των χρόνων μεταβλήθηκαν επίσης ο αριθμός των διαθέσιμων στηλών και τα χαρακτηριστικά ασφαλείας των δελτίων.
Μια ολόκληρη Κυριακή γύρω από το δελτίο
Η σημασία του ΠΡΟ-ΠΟ δεν περιοριζόταν στο πιθανό χρηματικό κέρδος.
Το δελτίο έδινε στον φίλαθλο έναν επιπλέον λόγο να ενδιαφέρεται για αγώνες ομάδων που διαφορετικά ίσως να μην παρακολουθούσε ποτέ.
Ραδιόφωνο, εφημερίδες και καφενεία γίνονταν τα σημεία ενημέρωσης. Ένα γκολ σε έναν αγώνα εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά μπορούσε μέσα σε μια στιγμή να καταστρέψει ή να διατηρήσει ζωντανό ένα δελτίο.
Κάπως έτσι το ΠΡΟ-ΠΟ συνδέθηκε στενά με την ελληνική ποδοσφαιρική Κυριακή.
Το περίφημο 13άρι
Για δεκαετίες το «έπιασε 13άρι» ήταν μια φράση που καταλάβαιναν όλοι.
Οι ιστορίες μεγάλων νικητών περνούσαν στις εφημερίδες και από στόμα σε στόμα, ενώ το δελτίο έγινε σύμβολο της ελπίδας για μια ξαφνική αλλαγή ζωής.
Η θέση του στη λαϊκή κουλτούρα ήταν τόσο ισχυρή ώστε αναφορές στο ΠΡΟ-ΠΟ εμφανίστηκαν σε κινηματογραφικές ταινίες, θεατρικά έργα και καθημερινές εκφράσεις.
Από το χαρτί στη μηχανογράφηση
Η μεγάλη τεχνολογική αλλαγή ήρθε τη δεκαετία του 1990.
Στις 15 Απριλίου 1995 εισήχθη το μηχανογραφημένο δελτίο. Η νέα διαδικασία άλλαξε ριζικά τόσο τον τρόπο συμπλήρωσης όσο και την επεξεργασία των συμμετοχών.
Η ηλεκτρονική καταχώριση επέτρεψε πολύ ταχύτερο έλεγχο και έκδοση αποτελεσμάτων και έκλεισε μια εποχή κατά την οποία μεγάλο μέρος της διαδικασίας βασιζόταν στη χειροκίνητη εργασία.
Οι αλλαγές των επόμενων χρόνων
Στα τέλη της δεκαετίας του 1990 και στα χρόνια που ακολούθησαν το παιχνίδι άλλαξε μορφή αρκετές φορές.
Προστέθηκαν νέες κατηγορίες, διαφορετικός αριθμός αγώνων και νέες παραλλαγές του παραδοσιακού δελτίου.
Την ίδια περίοδο η αγορά παιχνιδιών είχε πλέον αλλάξει σημαντικά και το ΠΡΟ-ΠΟ δεν είχε τη σχεδόν μοναδική θέση που κατείχε στις προηγούμενες δεκαετίες.
Ένα κομμάτι της ελληνικής ποδοσφαιρικής ιστορίας
Το πρώτο δελτίο της 1ης Μαρτίου 1959 μοιάζει σήμερα με αντικείμενο μιας άλλης εποχής.
Πίσω όμως από το παλιό χαρτί βρίσκεται ένα σημαντικό κομμάτι της κοινωνικής ιστορίας του ελληνικού ποδοσφαίρου: οι Κυριακές στα γήπεδα, τα καφενεία με το ραδιόφωνο ανοιχτό, οι εφημερίδες με τα αποτελέσματα και η αγωνία για το τελευταίο σημείο του δελτίου.
Για περισσότερες από μία γενιές Ελλήνων, οι αριθμοί 1, Χ και 2 δεν ήταν απλώς τρία σύμβολα. Ήταν αναπόσπαστο μέρος της ποδοσφαιρικής Κυριακής.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου