Η Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843 έχει συνδεθεί με την απαίτηση για Σύνταγμα και τον περιορισμό της απόλυτης εξουσίας του βασιλιά Όθωνα. Πίσω όμως από τη νύχτα που άλλαξε το πολιτικό σκηνικό της Ελλάδας υπήρχε μια ομάδα ανθρώπων με διαφορετική προέλευση και διαφορετικό ρόλο στην προετοιμασία και την επιτυχία του κινήματος.
Τρεις από τις σημαντικότερες μορφές ήταν ο Ιωάννης Μακρυγιάννης, ο Δημήτριος Καλλέργης και ο Ανδρέας Μεταξάς. Ο πρώτος συνέδεε το κίνημα με τους αγωνιστές του 1821, ο δεύτερος μπορούσε να κινητοποιήσει τον στρατό και ο τρίτος διέθετε πολιτική επιρροή. Η συνεργασία αυτών των διαφορετικών δυνάμεων αποδείχθηκε καθοριστική.
Ιωάννης Μακρυγιάννης: Η πολιτική δράση ενός αγωνιστή
Ο Ιωάννης Μακρυγιάννης είχε πολεμήσει στην Ελληνική Επανάσταση και μετά τη δημιουργία του ανεξάρτητου κράτους παρέμεινε ενεργός στα δημόσια πράγματα. Η αντίθεσή του στην απόλυτη μοναρχία και η απαίτησή του για συνταγματική διακυβέρνηση τον έφεραν στο κέντρο των διεργασιών που προηγήθηκαν της 3ης Σεπτεμβρίου.
Ο Μακρυγιάννης εργάστηκε για τη δημιουργία ενός δικτύου ανθρώπων που συμφωνούσαν στην ανάγκη παραχώρησης Συντάγματος. Στην προσπάθεια συμμετείχαν αγωνιστές της Επανάστασης αλλά και πρόσωπα από τον πολιτικό χώρο.
Το σπίτι του στην Αθήνα εξελίχθηκε σε ένα από τα σημεία γύρω από τα οποία οργανώθηκε η κίνηση. Όταν οι αρχές αντιλήφθηκαν την κινητικότητα και το περικύκλωσαν τη νύχτα της εξέγερσης, τα γεγονότα επιταχύνθηκαν.
Δημήτριος Καλλέργης: Ο άνθρωπος του στρατού
Η πολιτική προετοιμασία από μόνη της δεν αρκούσε. Χωρίς τη συμμετοχή στρατιωτικών δυνάμεων, μια ανοιχτή αντιπαράθεση με τη μοναρχία θα ήταν πολύ δυσκολότερη.
Εδώ ήταν καθοριστικός ο ρόλος του συνταγματάρχη Δημητρίου Καλλέργη. Τη νύχτα της 2ας προς 3η Σεπτεμβρίου κινητοποίησε στρατιωτικές μονάδες της Αθήνας και κατευθύνθηκε προς τα ανάκτορα.
Το σύνθημα «Ζήτω το Σύνταγμα» συμπύκνωσε τον βασικό στόχο της κινητοποίησης. Η παρουσία οργανωμένου στρατού μπροστά στο παλάτι άλλαξε τις ισορροπίες και περιόρισε δραστικά τις δυνατότητες του Όθωνα να αντιμετωπίσει το κίνημα με καταστολή.
Ανδρέας Μεταξάς: Η πολιτική διάσταση
Ο Ανδρέας Μεταξάς αντιπροσώπευε μια διαφορετική πλευρά της κίνησης. Ήταν ήδη σημαντικό πολιτικό πρόσωπο και η συμμετοχή του έδινε στο αίτημα για Σύνταγμα πολιτική βαρύτητα πέρα από τους κύκλους των στρατιωτικών και των παλαιών αγωνιστών.
Μετά την επιτυχία της εξέγερσης ανέλαβε την προεδρία της κυβέρνησης που σχηματίστηκε στη νέα πολιτική πραγματικότητα. Η παρουσία του δείχνει ότι η 3η Σεπτεμβρίου δεν ήταν αποκλειστικά στρατιωτικό γεγονός, αλλά αποτέλεσμα σύγκλισης στρατιωτικών, πολιτικών και κοινωνικών δυνάμεων.
Μια συμμαχία διαφορετικών δυνάμεων
Η ιδιαίτερη σημασία των τριών προσώπων βρίσκεται ακριβώς στις διαφορετικές δυνάμεις που εκπροσωπούσαν. Ο Μακρυγιάννης είχε ισχυρούς δεσμούς με τον κόσμο των αγωνιστών και τη λαϊκή απαίτηση για πολιτική αλλαγή. Ο Καλλέργης διέθετε τη στρατιωτική δυνατότητα να μετατρέψει αυτή την απαίτηση σε πραγματική πίεση προς το παλάτι. Ο Μεταξάς μπορούσε να συμβάλει στην πολιτική μετάβαση που θα ακολουθούσε.
Γύρω τους βρίσκονταν και πολλές άλλες σημαντικές προσωπικότητες της εποχής, μεταξύ των οποίων ο Ανδρέας Λόντος, ο Κωνσταντίνος Κανάρης και ο Ρήγας Παλαμήδης. Επομένως, η επιτυχία του κινήματος δεν μπορεί να αποδοθεί σε έναν μόνο πρωταγωνιστή.
Από το κίνημα στη συνταγματική αλλαγή
Η κινητοποίηση ανάγκασε τελικά τον Όθωνα να αποδεχθεί τη σύγκληση Εθνικής Συνέλευσης. Οι πολιτικές διαδικασίες που ακολούθησαν οδήγησαν στο Σύνταγμα του 1844 και στη μετάβαση από την απόλυτη στη συνταγματική μοναρχία.
Η 3η Σεπτεμβρίου έμεινε έτσι στην ιστορία όχι μόνο για όσα συνέβησαν μπροστά στα ανάκτορα, αλλά και ως χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας πολιτικής αλλαγής που έγινε δυνατή όταν άνθρωποι από διαφορετικούς χώρους συντονίστηκαν γύρω από έναν κοινό στόχο: την απαίτηση για συνταγματικούς περιορισμούς στην εξουσία.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου