Αν ζητήσεις από έναν Πατρινό —ή από οποιονδήποτε πέρασε έστω και λίγους μήνες ως φοιτητής ή ταξιδιώτης στην πόλη— να κλείσει τα μάτια και να φανταστεί την Πάτρα δίπλα στη θάλασσα, η πρώτη εικόνα που θα του έρθει στο μυαλό είναι σχεδόν πάντα η ίδια: ο Φάρος την ώρα που πέφτει ο ήλιος στον Πατραϊκό. Κι όμως, πίσω από το πιο πολυφωτογραφημένο σημείο της παραλιακής κρύβεται μια ιστορία που ξεκινά τον 19ο αιώνα, περνάει από μια κατεδάφιση που πλήγωσε την πόλη και φτάνει μέχρι τη σημερινή του αναγέννηση.
Ο πρώτος Φάρος του 1880 στον Μόλο της Αγίου Νικολάου
Ο Φάρος που βλέπουμε σήμερα απέναντι από τον Άγιο Ανδρέα δεν είναι ο αρχικός, ούτε βρίσκεται στην πρώτη του θέση. Η ιστορία ξεκινά το 1880, σε μια εποχή που η Πάτρα γνώριζε τεράστια οικονομική και εμπορική άνθηση χάρη στην εξαγωγή της σταφίδας. Το λιμάνι κατασκευαζόταν από Γάλλους μηχανικούς και στην άκρη της προβλήτας της Αγίου Νικολάου υψώθηκε ένας πέτρινος φάρος ύψους 11 μέτρων.
Πολύ γρήγορα, εκείνο το πέτρινο κτίσμα έπαψε να είναι απλώς ένα ναυτιλιακό βοήθημα για τα ατμόπλοια και τα ιστιοφόρα που έπιαναν λιμάνι. Έγινε το απόλυτο τοπόσημο της Πάτρας. Γύρω από τη βάση του στήθηκαν μικρά καφενεία και ουζερί, όπου για δεκαετίες έδιναν ραντεβού οι Πατρινοί για να πάρουν τον αέρα τους, να πιουν τον καφέ τους κυριολεκτικά πάνω στο κύμα και να χαζέψουν τα πλοία που έφευγαν για την Ιταλία και το Ιόνιο.
Το 1972 και η κατεδάφιση που άφησε κενό
Για σχεδόν εννέα δεκαετίες, ο Φάρος της Αγίου Νικολάου ήταν αναπόσπαστο κομμάτι της ταυτότητας της πόλης, τυπωμένος σε δεκάδες ασπρόμαυρες καρτ ποστάλ και οικογενειακές φωτογραφίες. Όλα αυτά μέχρι τον Φεβρουάριο του 1972.
Στο πλαίσιο των έργων επέκτασης και εκσυγχρονισμού του λιμανιού, πάρθηκε η απόφαση ο ιστορικός φάρος να κατεδαφιστεί, με το αιτιολογικό ότι εμπόδιζε τη νέα διαμόρφωση της προβλήτας. Η μπουλντόζα γκρέμισε μέσα σε λίγες ώρες ένα μνημείο 92 ετών. Για τους κατοίκους της Πάτρας, η απώλεια ήταν τόσο έντονη που έμεινε στη συλλογική μνήμη ως ένα από τα μεγαλύτερα λάθη στη σύγχρονη ιστορία της πόλης.
Η επιστροφή του συμβόλου το 1999
Η νοσταλγία για τον χαμένο Φάρο δεν έσβησε ποτέ. Έτσι, είκοσι επτά χρόνια μετά την κατεδάφισή του, το 1999, κατασκευάστηκε ένα πιστό αντίγραφο του παλιού πέτρινου φάρου, αυτή τη φορά νοτιότερα, στο ύψος της Τριών Ναυάρχων και κοντά στον Ιερό Ναό του Αγίου Ανδρέα.
Παρότι ο νέος Φάρος δεν χτίστηκε για να καθοδηγεί πλέον τα πλοία, πέτυχε κάτι εξίσου σημαντικό: έδωσε ξανά στην Πάτρα το σημείο αναφοράς της στη θάλασσα. Σήμερα, η περιοχή γύρω από τον Φάρο και το πάρκο της παραλιακής αποτελεί ένα από τα πιο ζωντανά κομμάτια της πόλης:
- Η απογευματινή βόλτα: Από τον Μόλο της Αγίου Νικολάου μέχρι τον Φάρο, η παραλιακή διαδρομή είναι η αγαπημένη συνήθεια όσων θέλουν να περπατήσουν δίπλα στο νερό, μακριά από τα κτίρια.
- Το ηλιοβασίλεμα του Πατραϊκού: Ο ορίζοντας ανοίγει ανεμπόδιστος, με τον ήλιο να χάνεται πίσω από τα βουνά της Αιτωλοακαρνανίας και της Κεφαλονιάς, βάφοντας τον ουρανό με χρώματα που δύσκολα συναντάς αλλού.
- Η αύρα του λιμανιού: Ακόμα κι αν τα μεγάλα επιβατηγά πλοία μεταφέρθηκαν στο νέο λιμάνι, η αίσθηση της ναυτικής πολιτείας παραμένει ζωντανή σε κάθε βήμα.
«Ορισμένα μνημεία δεν μετριούνται με την ηλικία της πέτρας τους, αλλά με το πόσες ανθρώπινες στιγμές, κουβέντες και βλέμματα προς τη θάλασσα έχουν φιλοξενήσει.»
Η Πάτρα που κοιτάζει πάντα προς τη θάλασσα
Από το 1880 μέχρι σήμερα, η ιστορία του Φάρου αποδεικνύει πως η σχέση της Πάτρας με το υγρό στοιχείο δεν είναι απλώς γεωγραφική· είναι κομμάτι του χαρακτήρα της. Όσα χρόνια κι αν περάσουν, είτε κάποιος σταθεί στην άκρη του Μόλου της Αγίου Νικολάου είτε καθίσει στα παγκάκια δίπλα στον Φάρο, η αίσθηση παραμένει ακριβώς η ίδια: εκείνη η ήρεμη δύναμη της θάλασσας που ξέρει να ξεκουράζει το μυαλό.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου