Κάθε 1η Οκτωβρίου η Κυπριακή Δημοκρατία γιορτάζει επίσημα την Ημέρα της Ανεξαρτησίας της. Υπάρχει όμως μια λεπτομέρεια που προκαλεί συχνά απορία: η Κύπρος δεν έγινε ανεξάρτητη την 1η Οκτωβρίου.
Η Κυπριακή Δημοκρατία εγκαθιδρύθηκε στις 16 Αυγούστου 1960. Γιατί λοιπόν η επέτειος γιορτάζεται περίπου ενάμιση μήνα αργότερα;
Η Κύπρος πριν από την ανεξαρτησία
Για να φτάσουμε στο 1960, χρειάζεται να γυρίσουμε αρκετές δεκαετίες πίσω. Η Κύπρος πέρασε υπό βρετανική διοίκηση το 1878 και προσαρτήθηκε επίσημα από τη Βρετανία το 1914. Το 1925 έγινε αποικία του Στέμματος.
Στις επόμενες δεκαετίες το ζήτημα του πολιτικού μέλλοντος του νησιού έγινε όλο και πιο έντονο. Στην ελληνοκυπριακή κοινότητα κυριαρχούσε το αίτημα της ένωσης με την Ελλάδα, ενώ στην τουρκοκυπριακή κοινότητα αναπτύχθηκαν διαφορετικές πολιτικές επιδιώξεις.
Από το 1955 έως το 1959 ακολούθησε ο ένοπλος αγώνας της ΕΟΚΑ εναντίον της βρετανικής αποικιακής διοίκησης. Τελικά, όμως, η λύση που προέκυψε δεν ήταν η ένωση με την Ελλάδα ούτε η διχοτόμηση του νησιού. Ήταν η δημιουργία ενός ανεξάρτητου κυπριακού κράτους.
Οι Συμφωνίες Ζυρίχης και Λονδίνου
Το 1959 οι συμφωνίες που συνδέθηκαν με τη Ζυρίχη και το Λονδίνο διαμόρφωσαν το πλαίσιο πάνω στο οποίο θα δημιουργούνταν η Κυπριακή Δημοκρατία.
Στο νέο κράτος προβλεπόταν η συμμετοχή τόσο της ελληνοκυπριακής όσο και της τουρκοκυπριακής κοινότητας στους θεσμούς. Πρόεδρος εξελέγη ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ΄ και Αντιπρόεδρος ο Φαζίλ Κιουτσούκ.
Παράλληλα, οι συμφωνίες συνοδεύτηκαν από ένα ιδιαίτερο διεθνές πλαίσιο. Η Ελλάδα, η Τουρκία και το Ηνωμένο Βασίλειο συνδέθηκαν με τη νέα Δημοκρατία μέσω των σχετικών συνθηκών, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο διατήρησε τις κυρίαρχες περιοχές βάσεων στο Ακρωτήρι και τη Δεκέλεια.
Η πραγματική ημερομηνία της ανεξαρτησίας
Η καθοριστική στιγμή ήρθε τα μεσάνυχτα της 16ης Αυγούστου 1960.
Η βρετανική αποικιακή κυριαρχία έληξε και η Κυπριακή Δημοκρατία άρχισε επίσημα τη ζωή της ως ανεξάρτητο και κυρίαρχο κράτος. Την ίδια ημερομηνία τέθηκε σε εφαρμογή και το Σύνταγμα της Δημοκρατίας.
Η 16η Αυγούστου, επομένως, είναι η ιστορική και νομική ημερομηνία γέννησης του ανεξάρτητου κράτους.
Τότε γιατί γιορτάζουμε την 1η Οκτωβρίου;
Εδώ βρίσκεται η λεπτομέρεια που δημιουργεί τη σύγχυση.
Άλλο είναι η ημερομηνία κατά την οποία ένα κράτος αποκτά την ανεξαρτησία του και άλλο η ημερομηνία που επιλέγει για τον ετήσιο επίσημο εορτασμό της.
Η 1η Οκτωβρίου καθιερώθηκε ως η ημέρα κατά την οποία η Κυπριακή Δημοκρατία τιμά επίσημα την ανεξαρτησία της. Έτσι, παρότι το κράτος υπάρχει από τις 16 Αυγούστου 1960, οι επίσημες επετειακές εκδηλώσεις πραγματοποιούνται την 1η Οκτωβρίου.
Η επιλογή μιας διαφορετικής ημερομηνίας είχε και μια πολύ πρακτική διάσταση: ο Αύγουστος, και ειδικά η περίοδος των θερινών διακοπών, δεν ήταν η καταλληλότερη εποχή για έναν επίσημο κρατικό εορτασμό με τελετές και διπλωματική παρουσία.
Με αυτόν τον τρόπο η 1η Οκτωβρίου καθιερώθηκε στη δημόσια ζωή της Κύπρου ως η ημερομηνία του εορτασμού, χωρίς να αλλάζει η πραγματική ημερομηνία ίδρυσης της Δημοκρατίας.
Ένα νέο κράτος στην Ανατολική Μεσόγειο
Η ανεξαρτησία σήμαινε ότι η Κύπρος έπρεπε μέσα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα να λειτουργήσει ως πλήρες κράτος: με κυβέρνηση, Βουλή, δημόσια διοίκηση, δικαστήρια και δικές της διεθνείς σχέσεις.
Το 1960 η Κυπριακή Δημοκρατία έγινε μέλος του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών και στη συνέχεια συμμετείχε σε σειρά διεθνών οργανισμών. Πολλά χρόνια αργότερα, το 2004, έγινε μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η πορεία που ακολούθησε δεν ήταν ομαλή. Οι διακοινοτικές συγκρούσεις της δεκαετίας του 1960 δημιούργησαν σοβαρή κρίση στη λειτουργία του κράτους, ενώ το 1974 το πραξικόπημα εναντίον του Προέδρου Μακαρίου και η τουρκική εισβολή άλλαξαν δραματικά την πραγματικότητα στο νησί. Οι συνέπειες εκείνης της περιόδου εξακολουθούν να αποτελούν μέρος του άλυτου Κυπριακού ζητήματος.
Δύο ημερομηνίες, μία ιστορική στιγμή
Επομένως, όταν βλέπουμε την 1η Οκτωβρίου ως Ημέρα Ανεξαρτησίας της Κύπρου, δεν πρόκειται για λάθος στην ημερομηνία.
Η 16η Αυγούστου 1960 είναι η ημέρα κατά την οποία εγκαθιδρύθηκε επίσημα η Κυπριακή Δημοκρατία. Η 1η Οκτωβρίου είναι η ημέρα που καθιερώθηκε για τον επίσημο ετήσιο εορτασμό της ανεξαρτησίας.
Μια μικρή διαφορά στο ημερολόγιο που κρύβει πίσω της ένα ενδιαφέρον κομμάτι της σύγχρονης ιστορίας της Κύπρου.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου