Σχέδιο Μάρσαλ

Navi Απριλίου 03, 2016

Σχέδιο Μάρσαλ: Η Ανασυγκρότηση της Ευρώπης

Μια ανάλυση του προγράμματος που καθόρισε τη μεταπολεμική εποχή

Τι ήταν το Σχέδιο Μάρσαλ

Το Σχέδιο Μάρσαλ παρουσιάστηκε αρχικά ως ένα πρόγραμμα οικονομικής στήριξης για την ανοικοδόμηση της Ευρώπης, η οποία προσπαθούσε να γιατρέψει τις πληγές του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου. Στην πραγματικότητα, αποδείχτηκε η μεγαλύτερη επιχείρηση των ΗΠΑ για παρέμβαση στην ευρωπαϊκή οικονομική πολιτική.

Πλαίσιο και Υλοποίηση

Το πρόγραμμα ξεκίνησε τον Απρίλιο του 1948, είχε διάρκεια τεσσάρων ετών και ονομάστηκε από τον Υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, George Marshall.
Οι ΗΠΑ δαπάνησαν συνολικά 13 δισεκατομμύρια δολάρια για την ανόρθωση της Ευρώπης μεταξύ 1948 και 1951.
Το σχέδιο έτυχε διακομματικής υποστήριξης στις ΗΠΑ, ενώ συνδέθηκε άμεσα με το «δόγμα Τρούμαν» για την ανάσχεση του κομμουνισμού.

Η Ελλάδα στο Σχέδιο Μάρσαλ

Η Ελλάδα, βρισκόμενη εν μέσω Εμφυλίου Πολέμου και έχοντας ανάγκη από κεφάλαια μετά την αποχώρηση της βρετανικής βοήθειας, ήταν από τις πρώτες χώρες που έλαβαν ενίσχυση. Συνολικά, η χώρα έλαβε 706,7 εκατομμύρια δολάρια υπό μορφή δωρεάς, καθώς οι ΗΠΑ θεωρούσαν την Ελλάδα κρίσιμο κρίκο για την αποτροπή της σοβιετικής επιρροής στη Μέση Ανατολή.

Κριτική και Κληρονομιά

Οι απόψεις για το Σχέδιο Μάρσαλ διίστανται:

Κριτικοί: Το παρουσιάζουν ως μορφή «αμερικανικού οικονομικού ιμπεριαλισμού».

Υποστηρικτές: Το θεωρούν τεράστια επιτυχία που έθεσε τα θεμέλια της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και της οικονομικής ανασυγκρότησης της Δυτικής Ευρώπης.

Ελληνες πρόσφυγες βρίσκουν καταφύγιο στη Συρία

Navi Μαρτίου 11, 2016

Όταν οι Έλληνες ήταν πρόσφυγες στη Συρία: Μια άγνωστη σελίδα της ιστορίας

Καθώς οι προσφυγικές ροές αποτελούν ένα ζήτημα που απασχολεί την επικαιρότητα, έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον να ανατρέξουμε στο παρελθόν. Υπήρξαν περιόδοι όπου οι Έλληνες βρέθηκαν στη θέση των προσφύγων, αναζητώντας καταφύγιο στη Συρία.

Έλληνες πρόσφυγες στο Χαλέπι περιμένουν στην ουρά για συσσίτιο του Αμερικανικού Ερυθρού Σταυρού.

Στα χρονικά καταγράφονται τέσσερις περιπτώσεις μαζικής μετακίνησης:

1923: Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή (ανταλλαγή πληθυσμών).
1939: Μετά την προσάρτηση της Αλεξανδρέττας στην Τουρκία.
1860: Κατά τις διώξεις χριστιανών στη Β. Αφρική.
1882: Κατά τη διάρκεια της αιγυπτιακής επανάστασης.

Η προσφυγιά του 1922-1923

Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, χιλιάδες Έλληνες αναζήτησαν άσυλο στη Συρία, η οποία τελούσε υπό γαλλική εντολή. Η κατάσταση ήταν δραματική. Όπως περιγράφει ο Βρετανός δημοσιογράφος Χάρολντ Σπένσερ το 1923, οι Γάλλοι όχι μόνο αρνούνταν την παραμονή τους στη Συρία, αλλά τους στερούσαν ακόμη και την τροφή, αναγκάζοντας τους Έλληνες προξένους να ζητούν εσπευσμένα βοήθεια.

1939: Το δράμα της Αλεξανδρέττας

Ένα δεύτερο κύμα Ελλήνων προσφύγων σημειώθηκε με την προσάρτηση της Αλεξανδρέττας στην Τουρκία. Περίπου 11.000-12.000 Έλληνες αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους, κατευθυνόμενοι κυρίως προς τη Δαμασκό και το Χαλέπι, ενισχύοντας τις εκεί ελληνικές κοινότητες.

Ο 19ος αιώνας: Λίβανος και Αίγυπτος

Στα χρόνια του Όθωνα (1860) και του Τρικούπη (1882), ελληνικοί πληθυσμοί από τον Λίβανο και την Αίγυπτο αντίστοιχα, βρέθηκαν σε κατάσταση προσφυγιάς λόγω των τοπικών συγκρούσεων και των ξένων επεμβάσεων. Είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμη και τότε, τα ελληνικά πλοία συμμετείχαν ενεργά στην εκκένωση των πληθυσμών, μεταφέροντας πρόσφυγες είτε προς την Ελλάδα, είτε προς ασφαλέστερες πόλεις της Μέσης Ανατολής.

Πηγή: ΕΘΝΟΣ - Τ. Κατσιμάρδος

Ενότητα: Ιστορία Read more 🔻

Οι αγρότες της Ευρώπης ήρθαν από το Αιγαίο

Navi Μαρτίου 04, 2016

Τα μυστικά του αρχαίου DNA: Πώς έμοιαζαν οι πρώτοι αγρότες της Ελλάδας;

Μια έρευνα 5 ετών στο εργαστήριο Παλαιογενετικής του Πανεπιστημίου του Μάιντς, υπό την καθοδήγηση της επίκουρης καθηγήτριας Χριστίνας Παπαγεωργοπούλου, έφερε στο φως εντυπωσιακά στοιχεία για τους πληθυσμούς που κατοικούσαν στη Βόρεια Ελλάδα πριν από 7.500-5.500 χρόνια.

Το Προφίλ του Νεολιθικού Αγρότη

Μελετώντας τρία γονιδιώματα από τους οικισμούς στα Παλιάμπελα Πιερίας και στο Κλείτος Κοζάνης, οι επιστήμονες σκιαγράφησαν το προφίλ των ανθρώπων της νεολιθικής εποχής:

Χαρακτηριστικό	Περιγραφή
Εξωτερική Εμφάνιση	Σκούρα μάτια, ανοιχτόχρωμο δέρμα
Υγεία	Δυσανεξία στη λακτόζη
Προσδόκιμο Ζωής	35-45 έτη (χαμηλότερο για τις γυναίκες λόγω της παιδοποιίας)
Γενετική Συγγένεια	Κοντινή με τους σημερινούς κατοίκους της Σαρδηνίας

Γενετικές διαδρομές και μετακινήσεις

Η μελέτη αποκαλύπτει μια ενιαία γενετική δομή ανάμεσα στους πληθυσμούς και στις δύο πλευρές του Αιγαίου. Συγκεκριμένα:

Οι πρώτοι αγρότες της Κεντρικής Ευρώπης κατάγονται από τους αγρότες του Αιγαίου.
Υπήρξε μια σαφής δημογραφική μετάβαση από τη Νοτιοανατολική προς την Κεντρική Ευρώπη.
Τα ευρήματα από τη Βόρεια Ελλάδα είναι πανομοιότυπα με αντίστοιχα γονιδιώματα από την Κεντρική Ευρώπη και περιοχές της Τουρκίας.

Η Μετάβαση: Οι κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες της παλαιολιθικής περιόδου αντικαταστάθηκαν σταδιακά από γεωργούς με μόνιμη εγκατάσταση. Ενώ η γεωργία ξεκίνησε στην Εγγύς Ανατολή πριν από 11.000 χρόνια, η μετάβαση στην Κεντρική Ευρώπη συνέβη αργότερα, περίπου 7.500 χρόνια πριν από σήμερα.

Σημείωση: Περισσότερες πληροφορίες για την έρευνα και το αρχαίο DNA μπορείτε να βρείτε στην έκθεση «Αρχαίο DNA: Παράθυρο στο παρελθόν και το μέλλον» στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης.

Πηγή: Μαρία Ριτζαλέου - Έθνος

Ενότητα: Επιστήμη Ιστορία Read more 🔻

Το νερό του Καματερού

Navi Φεβρουαρίου 27, 2016

Το "Νερό του Καματερού": Η Ιστορία μιας Μεγάλης Απάτης

Το νερό του Καματερού - Μια ιστορική ιατρική απάτη στην Ελλάδα

Η έκφραση "νερό του Καματερού" αποτελεί ένα κομμάτι της ελληνικής καθημερινότητας που σημάδεψε την ιστορία του ελληνικού Τύπου. Κανένα άλλο δήθεν φάρμακο δεν προκάλεσε τόση υστερία και δεν απέκτησε τέτοια δημοσιότητα στην Ελλάδα.

Η αρχή της "θαυματουργής" θεραπείας

Το 1976, ο δικηγόρος Γιώργος Καματερός ισχυρίστηκε ότι ανακάλυψε ένα φάρμακο για όλες τις νόσους, εστιάζοντας κυρίως στη θεραπεία του καρκίνου. Ισχυριζόταν ότι επρόκειτο για ιαματικό νερό που ανάβλυζε στην Κω, το οποίο ο ίδιος εμπλούτιζε με ένα μείγμα μετάλλων.

Ο ρόλος των ΜΜΕ και η εξάπλωση

Η υπόθεση απέκτησε τρομακτικές διαστάσεις καθώς βρήκε υποστήριξη από ένα μεγάλο συγκρότημα Τύπου, εφημερίδα του οποίου καλλιέργησε τις ελπίδες του κοινού υποστηρίζοντας τις φαντασιοκοπίες του Καματερού. Το "νερό" διανεμόταν δωρεάν σε ολόκληρη την Ελλάδα με βυτιοφόρα, ενώ η φήμη του ξεπέρασε τα ελληνικά σύνορα, προσελκύοντας ασθενείς και από το εξωτερικό.

Οι τραγικές συνέπειες

Παρά τις ελπίδες που καλλιεργήθηκαν, οι επιστημονικές αναλύσεις έδειχναν ότι το περιβόητο σκεύασμα ήταν απλώς σύνηθες γλυκό νερό. Το κόστος σε ανθρώπινες ζωές ήταν βαρύ: δεκάδες ασθενείς εγκατέλειψαν τα νοσοκομεία και τις θεραπείες της κλασικής ιατρικής για να καταφύγουν στο νερό του Καματερού, με ολέθρια αποτελέσματα.

Το τέλος της υπόθεσης

Περίπου ενάμιση μήνα μετά την εμφάνιση του φαινομένου, η πολιτεία παρενέβη απαγορεύοντας επίσημα την κατανάλωση και κυκλοφορία του νερού. Ο Γιώργος Καματερός δικάστηκε και καταδικάστηκε. Μετά την καταδίκη του, έζησε στο εξωτερικό για πάνω από 20 χρόνια, ενώ επέστρεψε στην Κω λίγο πριν πεθάνει το 1998.

Ενότητα: Ιστορία Read more 🔻

Η «Τελική Λύση» που οδήγησε στο «Ολοκαύτωμα»

Navi Ιανουαρίου 28, 2016

Η «Τελική Λύση»

Πρόκειται για το κωδικό όνομα του σχεδίου των Ναζί, βάσει του οποίου προχώρησαν στη συστηματική δολοφονία των Εβραίων στη Γερμανία και τις υπό κατάκτηση περιοχές. Αποτέλεσμα της υιοθέτησης της «Τελικής λύσης» ήταν το Ολοκαύτωμα, με τραγικό απολογισμό περίπου έξι εκατομμύρια νεκρούς.

Οι φυλετικές πεποιθήσεις των ναζιστών, που θεωρούσαν ότι οι «μη-Άρειοι» λαοί απειλούσαν την καθαρότητα του γερμανικού λαού, οδήγησαν σε κλιμακούμενα μέτρα: από τον κοινωνικό αποκλεισμό και την αναγκαστική μετανάστευση, μέχρι τη δημιουργία γκέτο και, τελικά, την οργάνωση της βιομηχανικής εξόντωσης.

Η Διάσκεψη της Wannsee (20 Ιανουαρίου 1942)

Στη διάσκεψη αυτή, υπό την προεδρία του Ράινχαρντ Χάιντριχ, οριστικοποιήθηκε το σχέδιο για το «εβραϊκό πρόβλημα». Χρησιμοποιώντας λίστες που είχε συντάξει ο Άντολφ Άιχμαν, οι Ναζί σχεδίασαν τη μεταφορά των Εβραίων σε στρατόπεδα εξόντωσης (όπως το Τρεμπλίνκα, το Μαϊντάνεκ, το Σομπιμπόρ, το Μπέλζεκ και το Άουσβιτς-Μπίρκεναου).

Οι μέθοδοι που χρησιμοποιήθηκαν ήταν απάνθρωπες: από τη χρήση θαλάμων αερίων (Κυκλώνας Β) και καταναγκαστική εργασία μέχρι φρικτά ιατρικά πειράματα. Το Ολοκαύτωμα δεν περιορίστηκε στους Εβραίους· περιέλαβε επίσης Ρομά, ομοφυλόφιλους, πολιτικούς κρατούμενους, αιχμαλώτους πολέμου και Μάρτυρες του Ιεχωβά.

Οι Εβραίοι της Ελλάδας: Μια μακρά ιστορική διαδρομή

Η παρουσία του εβραϊκού στοιχείου στην Ελλάδα έχει ρίζες που ξεκινούν από την αρχαιότητα (300-250 π.Χ.).

        Αρχαιότητα & Βυζάντιο: Ύπαρξη οργανωμένων κοινοτήτων από την εποχή του Αποστόλου Παύλου. Οι «Ρωμανιώτες» (ελληνόφωνοι Εβραίοι) ήταν πλήρως ενσωματωμένοι στον ελληνικό πολιτισμό.
Οθωμανική Περίοδος: Μετά τον 15ο αιώνα, οι «Σεφαραδίτες» (διωκόμενοι από την Ιβηρική χερσόνησο) εγκαταστάθηκαν κυρίως στη Θεσσαλονίκη, τη Ρόδο και την Κρήτη, εμπλουτίζοντας τον πολιτισμό και την οικονομία.
Σύγχρονο Ελληνικό Κράτος: Μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους, ο εβραϊκός πληθυσμός έφτασε τις 100.000, συμμετέχοντας ενεργά στη δημόσια και πολιτική ζωή.

Η περίοδος της Κατοχής

Κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι Ισραηλιτικές Κοινότητες της Ελλάδας υπέστησαν ανείπωτη καταστροφή. Το 87% του προπολεμικού εβραϊκού πληθυσμού δολοφονήθηκε στα στρατόπεδα θανάτου, αποτελώντας ένα από τα υψηλότερα ποσοστά απωλειών στην Ευρώπη. Πολλοί Εβραίοι πολέμησαν στο πλευρό του Ελληνικού Στρατού ή εντάχθηκαν στην Εθνική Αντίσταση, ενώ άλλοι διασώθηκαν χάρη στη βοήθεια των Χριστιανών συμπατριωτών τους.

Σήμερα, η εβραϊκή κοινότητα στην Ελλάδα αριθμεί περίπου 5.000 μέλη, συνεχίζοντας μια παράδοση αιώνων, με σημαντική προσφορά στις επιστήμες, το εμπόριο και τις τέχνες.

Ενότητα: Ιστορία Read more 🔻

Λένιν - Βλαντίμιρ Ιλίτς Ουλιάνοβ

Navi Ιανουαρίου 21, 2016

Βλαντίμιρ Ιλίτς Λένιν: Η πορεία ενός ηγέτη που άλλαξε την ιστορία

Στις 21 Ιανουαρίου 1924, ο κόσμος αποχαιρέτησε τον Βλαντίμιρ Ιλίτς Ουλιάνοβ, γνωστό σε όλους ως Λένιν. Μεγαλοφυής πολιτικός, θεωρητικός του Μαρξισμού και κεντρική μορφή της Οκτωβριανής Επανάστασης, ο Λένιν σφράγισε τον 20ό αιώνα με τη δράση και τη σκέψη του.

Τα Πρώτα Χρόνια και η Ριζοσπαστικοποίηση

Γεννημένος στις 22 Απριλίου 1870 στο Σιμπίρσκ, ο Λένιν σημαδεύτηκε ανεξίτηλα από την εκτέλεση του αδερφού του το 1887, ο οποίος συμμετείχε σε απόπειρα δολοφονίας του τσάρου. Κατά τη διάρκεια των σπουδών του στη νομική, ο Λένιν άρχισε να εμβαθύνει στο μαρξιστικό έργο, οργανώνοντας επαναστατικούς κύκλους και ξεκινώντας τον θεωρητικό του αγώνα ενάντια στους διαστρεβλωτές της θεωρίας.

Αγώνας, Εξορίες και Επανάσταση

Η δράση του οδήγησε σε αλλεπάλληλες συλλήψεις και εξορίες. Από τη Σιβηρία έως το εξωτερικό, ο Λένιν δεν σταμάτησε να οργανώνει το κίνημα. Η ιστορική του επιστροφή στην Αγία Πετρούπολη τον Απρίλιο του 1917 σηματοδότησε μια νέα εποχή. Τον Οκτώβριο του ίδιου έτους, το συνέδριο των Σοβιέτ παρέδωσε την εξουσία στο Συμβούλιο των Επιτρόπων του Λαού, με τον ίδιο στο τιμόνι.

Υπό την ηγεσία του:

Καταργήθηκε η ιδιωτική ιδιοκτησία στη γη.
Εθνικοποιήθηκαν οι τράπεζες.
Επιβλήθηκε έλεγχος στην παραγωγή των εργοστασίων.

Το Τέλος μιας Εποχής

Μετά την απόπειρα δολοφονίας από τη Φάνια Καπλάν το 1918 και την εξασθένηση της υγείας του, η πορεία προς το τέλος ήταν προδιαγεγραμμένη. Ο θάνατός του το 1924 άφησε πίσω του ερωτηματικά, με τις θεωρίες για την αιτία θανάτου του να διίστανται μέχρι σήμερα, από την επίσημη εγκεφαλική αρτηριοσκλήρωση έως τις νεότερες ιατρικές υποθέσεις περί σύφιλης.

Από τα Λόγια του Λένιν

«Η εντιμότητα στην πολιτική είναι αποτέλεσμα της δύναμης, ενώ η υποκρισία αποτέλεσμα της αδυναμίας»

«Ένα ψέμα που λέγεται αρκετά συχνά μετατρέπεται σε αλήθεια»

«Καμία ποσότητα πολιτικής ελευθερίας δεν θα ικανοποιήσει τις πεινασμένες μάζες»

Trivia: Άγνωστες πτυχές της ζωής του

Ψυχοσωματικά συμπτώματα: Υπέφερε από έντονο άγχος, που εκδηλωνόταν με πονοκεφάλους και πόνους στο στομάχι.
Οργάνωση συγγραφής: Ακολουθούσε πάντα αυστηρά 5 βήματα για τα κείμενά του, από το αρχικό σχεδιάγραμμα μέχρι το τελικό χειρόγραφο με μελάνι.
Η αναζήτηση της μεγαλοφυΐας: Ο εγκέφαλός του αφαιρέθηκε και μελετήθηκε από τον επιστήμονα Όσκαρ Φογκτ, ο οποίος ισχυρίστηκε ότι εντόπισε ανεπτυγμένους πυραμιδικούς νευρώνες.

Ενότητα: Ιστορία Read more 🔻

O Ομηρος «ακολούθησε» τα άστρα

Navi Ιανουαρίου 02, 2016

Μια νέα απόπειρα χρονολόγησης των Ομηρικών Επών, η ακριβέστερη μέχρι στιγμής, έρχεται να ανατρέψει τα δεδομένα. Συγκρίνοντας τα φυσικά φαινόμενα που περιγράφονται στα έπη με αστρονομικά δεδομένα, μια διεπιστημονική ομάδα επιχειρεί να αποδείξει την ιστορική αλήθεια πίσω από τον μύθο.

Η Έκλειψη της 30ής Οκτωβρίου 1207 π.Χ.

Σύμφωνα με την κ. Παναγιώτα Πρέκα-Παπαδήμα, καθηγήτρια Αστροφυσικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, τα στοιχεία δείχνουν ότι ο Οδυσσέας έφτασε στην Ιθάκη στις 25 Οκτωβρίου 1207 π.Χ. Πέντε μέρες αργότερα, μια έκλειψη ηλίου (ποσοστού 75%) φέρεται να σκέπασε το Ιόνιο Πέλαγος, συμπίπτοντας χρονικά με τη μνηστηροφονία.

Η ομάδα χρησιμοποίησε χάρτες της NASA για να ελέγξει τις εκλείψεις που ήταν ορατές στο Ιόνιο κατά την περίοδο 1300–1130 π.Χ. Από τις 14 συνολικά εκλείψεις, μόνο δύο ήταν συμβατές με τις ομηρικές περιγραφές, με εκείνη του 1207 π.Χ. να ταιριάζει απόλυτα στις καιρικές συνθήκες και τη φθινοπωρινή αγροτική ζωή που περιγράφει ο Όμηρος.

Η περιγραφή του Θεοκλύμενου

«Σαν τι κακό σας δέρνει, δύστυχοι, κι έχουν ζωστεί με νύχτα και οι κεφαλές σας και τα πρόσωπα και χαμηλά τα γόνα; Κι άναψε σύθρηνο, και γέμισαν τα μάγουλά σας δάκρυα... κι ο γήλιος από τα ουράνια εχάθη, κι άπλωσε βαριά καταχνιά ολούθε!»

Αυτό το απόσπασμα, από τη ραψωδία Υ, ερμηνεύεται πλέον από την επιστημονική ομάδα ως μια ακριβής περιγραφή της ολικής συσκότισης κατά τη διάρκεια της έκλειψης.

Αστρονομικά φαινόμενα ως «θεϊκά σημάδια»

Πέρα από την έκλειψη, η ομάδα εντόπισε αναφορές σε βροχή διαττόντων αστέρων. Η περιγραφή ενός γερακιού (αγγελιοφόρου του Απόλλωνα) που αφήνει πούπουλα, ερμηνεύεται ως αλληγορία για τη βροχή πεφταστεριών (Πλειάδες) στις 28 Οκτωβρίου – την ημέρα επιστροφής του Τηλέμαχου.

Η ερευνητική ομάδα: Σ. Παπαμαρινόπουλος, Π. Πρέκα-Παπαδήμα, Π. Αντωνόπουλος, Π. Μητροπέτρος, Ε. Μητροπέτρου, Α. Τσιρώνης και Γ. Σαραντίτης.

Όπως επισημαίνει η κ. Πρέκα-Παπαδήμα, βασιζόμενη στον Πλούταρχο, για τους Αρχαίους Έλληνες η Φυσική Επιστήμη, η Θεολογία και η Μυθολογία ήταν αδιαχώριστες. Η αστρονομική επιβεβαίωση των γεγονότων ενισχύει την πεποίθηση ότι υπάρχει ένας σαφής ιστορικός πυρήνας πίσω από τον ομηρικό μύθο.

Πηγή: ΜΑΤΘΑΙΟΣ ΤΣΙΜΙΤΑΚΗΣ - ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ KATHIMERINI.

Ενότητα: Επιστήμη Ιστορία Read more 🔻

​