Στο σχολείο ή στα φοιτητικά χρόνια μια παρέα μπορεί να γεμίζει ολόκληρο τραπέζι. Υπάρχουν καθημερινά μηνύματα, αυθόρμητες συναντήσεις, έξοδοι που κανονίζονται την τελευταία στιγμή και άνθρωποι που βλέπουμε σχεδόν χωρίς να χρειάζεται να το προσπαθήσουμε. Χρόνια αργότερα, το ίδιο τραπέζι μπορεί να χωρά τέσσερις ανθρώπους. Ή δύο.
Αυτό συμβαίνει σε πολλούς και δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έγιναν αντικοινωνικοί, ότι «δεν ξέρουν να κρατούν φίλους» ή ότι κάτι πήγε στραβά. Καθώς μεγαλώνουμε, αλλάζουν οι συνθήκες μέσα στις οποίες δημιουργούνται και διατηρούνται οι φιλίες. Και μαζί τους αλλάζει συχνά και ο κοινωνικός μας κύκλος.
Όταν ήμασταν μικρότεροι, η καθημερινότητα έκανε μεγάλο μέρος της δουλειάς
Σχολείο, πανεπιστήμιο, στρατός, πρώτες δουλειές, κοινές παρέες. Για πολλά χρόνια της ζωής μας βρισκόμαστε επανειλημμένα στον ίδιο χώρο με τους ίδιους ανθρώπους. Η επαφή είναι σχεδόν ενσωματωμένη στην καθημερινότητα.
Δεν χρειάζεται να ανοίξουμε το ημερολόγιο για να βρούμε πότε θα συναντηθούμε. Θα τους δούμε ούτως ή άλλως.
Αυτή η επαναλαμβανόμενη επαφή έχει μεγάλη σημασία για τη δημιουργία μιας φιλίας. Δίνει χρόνο για συζητήσεις, κοινές εμπειρίες, αστεία, μικρές εξομολογήσεις και όλα εκείνα τα φαινομενικά ασήμαντα περιστατικά μέσα από τα οποία δύο άνθρωποι αρχίζουν να αισθάνονται οικεία μεταξύ τους.
Στην ενήλικη ζωή αυτό το πλαίσιο συχνά εξαφανίζεται.
Ο χρόνος δεν λιγοστεύει – αλλά διεκδικείται από περισσότερα πράγματα
Οι 24 ώρες παραμένουν ίδιες. Οι υποχρεώσεις όμως όχι.
Εργασία, μετακινήσεις, σύντροφος, παιδιά, γονείς που μεγαλώνουν, οικονομικές υποχρεώσεις, δουλειές του σπιτιού και η ανάγκη για λίγες ώρες προσωπικής ξεκούρασης αρχίζουν να ανταγωνίζονται για τον ίδιο χρόνο.
Έτσι μια απλή πρόταση, όπως «να πιούμε έναν καφέ αυτή την εβδομάδα», μπορεί να μετατραπεί σε ανταλλαγή μηνυμάτων που καταλήγει στο περίφημο: «Άστο, να το δούμε από βδομάδα».
Και η επόμενη εβδομάδα γίνεται μήνας.
Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι δύο άνθρωποι έπαψαν να νοιάζονται ο ένας για τον άλλον. Σημαίνει ότι η φιλία δεν υποστηρίζεται πλέον αυτόματα από την καθημερινή συνύπαρξη. Χρειάζεται περισσότερο συνειδητή προσπάθεια.
Δεν αλλάζει μόνο η ζωή μας. Αλλάζουμε και εμείς
Ένας φίλος που γνωρίσαμε στα 20 μπορεί στα 40 να παραμένει πολύ σημαντικός. Δεν είναι όμως δεδομένο ότι οι δύο άνθρωποι θα εξελιχθούν προς την ίδια κατεύθυνση.
Με τα χρόνια αλλάζουν ενδιαφέροντα, αξίες, προτεραιότητες και τρόπος ζωής. Κάποιος δημιουργεί οικογένεια, κάποιος μετακομίζει σε άλλη πόλη ή χώρα, κάποιος αφοσιώνεται στην καριέρα του και κάποιος αναζητά μια εντελώς διαφορετική καθημερινότητα.
Μερικές φιλίες προσαρμόζονται σε αυτές τις αλλαγές. Άλλες σταδιακά χάνουν το κοινό έδαφος πάνω στο οποίο είχαν δημιουργηθεί.Και αυτό μπορεί να συμβεί χωρίς προδοσία, χωρίς μεγάλο καβγά και χωρίς κάποιος να έχει κάνει κάτι κακό.
Γιατί κάποιες φιλίες απλώς σβήνουν;
Δεν τελειώνουν όλες οι φιλίες με μια δραματική συζήτηση.Πολλές τελειώνουν πολύ πιο αθόρυβα.
Ένα μήνυμα που καθυστέρησε να απαντηθεί. Μια συνάντηση που αναβλήθηκε. Δύο μήνες χωρίς επικοινωνία που έγιναν έξι. Ύστερα κάποιος σκέφτεται να τηλεφωνήσει, αλλά αισθάνεται ότι έχει περάσει πολύς καιρός.
Κάπως έτσι η απόσταση αρχίζει να συντηρεί τον εαυτό της.
Αυτό είναι ίσως ένα από τα δυσκολότερα στοιχεία της ενήλικης φιλίας: μερικές φορές δεν υπάρχει ένα συγκεκριμένο γεγονός που να εξηγεί γιατί ένας άνθρωπος χάθηκε από τη ζωή μας.
Λιγότεροι φίλοι δεν σημαίνει απαραίτητα χειρότερες φιλίες
Το μέγεθος του κοινωνικού κύκλου και η ποιότητα των σχέσεων δεν είναι το ίδιο πράγμα.
Ένας άνθρωπος μπορεί να γνωρίζει δεκάδες άτομα, να έχει εκατοντάδες επαφές στα κοινωνικά δίκτυα και παρ' όλα αυτά να μην έχει κάποιον στον οποίο θα τηλεφωνούσε σε μια πραγματικά δύσκολη στιγμή.
Κάποιος άλλος μπορεί να έχει δύο ή τρεις στενούς φίλους και να αισθάνεται βαθιά συνδεδεμένος μαζί τους.
Καθώς μεγαλώνουμε, συχνά γινόμαστε πιο επιλεκτικοί σχετικά με το πού επενδύουμε τον περιορισμένο χρόνο και την ενέργειά μας. Οι πολλές γνωριμίες μπορεί να παραμένουν, αλλά ο στενός κύκλος γίνεται μικρότερος.
Υπάρχουν φιλίες που αντέχουν χωρίς καθημερινή επαφή
Ίσως η πιο χαρακτηριστική αλλαγή στις ώριμες φιλίες είναι ότι η συχνότητα της επικοινωνίας δεν αποτελεί πάντοτε μέτρο της εγγύτητας.
Υπάρχουν φίλοι που μπορεί να μη μιλήσουν για εβδομάδες ή ακόμη και μήνες και, όταν ξαναβρεθούν, η σχέση συνεχίζεται σχεδόν από εκεί που σταμάτησε.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε σχέση μπορεί να επιβιώσει χωρίς φροντίδα. Σημαίνει όμως ότι ορισμένες φιλίες αποκτούν με τον χρόνο μια διαφορετική αντοχή: λιγότερη ανάγκη για συνεχή επιβεβαίωση και μεγαλύτερη βεβαιότητα ότι ο άλλος παραμένει εκεί.
Τα social media μάς κάνουν να αισθανόμαστε ότι δεν χάσαμε ποτέ κανέναν
Υπάρχει και ένα παράδοξο της εποχής μας.
Παλαιότερα, όταν ένας φίλος μετακόμιζε μακριά, υπήρχε πραγματικός κίνδυνος να χαθεί η επαφή. Σήμερα μπορούμε να γνωρίζουμε πού ταξίδεψε, τι έφαγε, αν άλλαξε δουλειά και πώς πέρασε τα γενέθλιά του χωρίς να έχουμε ανταλλάξει μαζί του ούτε μία προσωπική κουβέντα εδώ και δύο χρόνια.
Η ψηφιακή επαφή μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στη διατήρηση μιας σχέσης, ιδιαίτερα όταν υπάρχει απόσταση. Μπορεί όμως επίσης να δημιουργήσει την αίσθηση ότι παραμένουμε κοντά επειδή εξακολουθούμε να παρακολουθούμε ο ένας τη ζωή του άλλου.
Το να γνωρίζουμε τι κάνει κάποιος δεν είναι πάντοτε το ίδιο με το να μοιραζόμαστε πραγματικά τη ζωή μαζί του.
Καινούργιες φιλίες μετά τα 30 ή τα 40; Φυσικά – αλλά δημιουργούνται διαφορετικά
Υπάρχει η εντύπωση ότι οι «πραγματικοί φίλοι» πρέπει να προέρχονται από τα παιδικά ή νεανικά μας χρόνια. Δεν υπάρχει κάποιος τέτοιος κανόνας.
Νέες ουσιαστικές φιλίες μπορούν να δημιουργηθούν σε οποιαδήποτε ηλικία. Απλώς στην ενήλικη ζωή χρειάζονται συχνά κάτι που παλαιότερα συνέβαινε αυτόματα: επαναλαμβανόμενη επαφή.
Μια δραστηριότητα, ένα άθλημα, ένα χόμπι, μια ομάδα, η γειτονιά ή ακόμη και μια γνωριμία μέσω άλλων φίλων μπορούν να δημιουργήσουν τις συνθήκες. Η οικειότητα όμως συνήθως χρειάζεται χρόνο. Δεν δημιουργείται από μία καλή συζήτηση και μόνο.
Πότε ο μικρότερος κύκλος γίνεται πραγματική μοναξιά;
Εδώ βρίσκεται μια σημαντική διαφορά.
Το να έχουμε λίγους φίλους δεν είναι από μόνο του πρόβλημα. Για κάποιον ένας μικρός κοινωνικός κύκλος μπορεί να είναι ακριβώς αυτό που θέλει.
Διαφορετική κατάσταση είναι να επιθυμούμε περισσότερη ανθρώπινη επαφή και να αισθανόμαστε ότι δεν την έχουμε.
Η μοναξιά δεν μετριέται απλώς με τον αριθμό των ανθρώπων γύρω μας. Συνδέεται περισσότερο με την απόσταση ανάμεσα στις σχέσεις που έχουμε και στις σχέσεις που θα θέλαμε να έχουμε.
Γι' αυτό και κάποιος μπορεί να αισθάνεται μόνος μέσα σε μια μεγάλη παρέα, ενώ ένας άλλος να είναι απολύτως ικανοποιημένος με δύο στενούς φίλους.
Οι φιλίες χρειάζονται μικρές κινήσεις, όχι μεγάλες δηλώσεις
Όταν η καθημερινότητα γίνεται πιο απαιτητική, είναι εύκολο να περιμένουμε την «κατάλληλη στιγμή» για να ξαναβρεθούμε με κάποιον.
Συχνά όμως οι φιλίες διατηρούνται με πολύ απλούστερα πράγματα: ένα μήνυμα χωρίς ιδιαίτερο λόγο, ένα τηλεφώνημα στον δρόμο για το σπίτι, έναν καφέ που δεν χρειάζεται να έχει προγραμματιστεί τρεις εβδομάδες νωρίτερα.Και μερικές φορές χρειάζεται να κάνει κάποιος την πρώτη κίνηση χωρίς να μετρήσει ποιος τηλεφώνησε τελευταίος.
Ίσως τελικά δεν χάνουμε απλώς φίλους. Ξεκαθαρίζουμε ποιες σχέσεις χωρούν στη ζωή μας
Μεγαλώνοντας, ο κοινωνικός μας κόσμος συχνά μικραίνει. Παράλληλα όμως μπορεί να γίνεται βαθύτερος.
Κάποιες φιλίες ανήκουν σε μια συγκεκριμένη περίοδο της ζωής μας και αυτό δεν ακυρώνει όσα μας πρόσφεραν. Κάποιες χάνονται και μας λείπουν. Κάποιες επιστρέφουν έπειτα από χρόνια. Και υπάρχουν κι εκείνες οι λίγες σχέσεις που επιβιώνουν από αλλαγές πόλης, δουλειάς, οικογένειας και καθημερινότητας.
Ίσως λοιπόν το ερώτημα δεν είναι μόνο «γιατί έχουμε λιγότερους φίλους όσο μεγαλώνουμε;».
Είναι και κάτι πιο προσωπικό: ποιοι είναι οι άνθρωποι με τους οποίους εξακολουθούμε πραγματικά να θέλουμε να μοιραζόμαστε τη ζωή μας;
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου