Περνάμε ένα μεγάλο μέρος της ημέρας μας στη δουλειά και γι' αυτό οι σχέσεις με τους ανθρώπους που εργάζονται δίπλα μας μπορούν να επηρεάσουν πολύ περισσότερο από όσο νομίζουμε την καθημερινότητά μας. Ένας συνεργάσιμος συνάδελφος μπορεί να κάνει ακόμη και μια δύσκολη ημέρα ευκολότερη. Ένας άνθρωπος όμως που υπονομεύει, δημιουργεί εντάσεις ή μεταφέρει συνεχώς τις ευθύνες του στους άλλους μπορεί σταδιακά να μετατρέψει το εργασιακό περιβάλλον σε πηγή μόνιμης πίεσης.
Ο όρος «τοξικός συνάδελφος» χρησιμοποιείται πλέον πολύ εύκολα. Δεν είναι όμως κάθε δύσκολος, απότομος ή διαφορετικός άνθρωπος τοξικός. Όλοι μπορεί κάποια στιγμή να εκνευριστούμε, να κάνουμε ένα άστοχο σχόλιο ή να συνεργαστούμε άσχημα. Το πρόβλημα αρχίζει όταν συγκεκριμένες συμπεριφορές επαναλαμβάνονται και δημιουργούν συστηματικά προβλήματα στους ανθρώπους γύρω τους.
Ο δύσκολος συνάδελφος δεν είναι απαραίτητα τοξικός
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο σημείο. Ένας συνάδελφος μπορεί να είναι απαιτητικός, ανταγωνιστικός, εσωστρεφής ή ακόμη και δύστροπος χωρίς να προσπαθεί να βλάψει κανέναν. Μπορεί επίσης να περνά μια δύσκολη περίοδο ή απλώς να έχει διαφορετικό τρόπο επικοινωνίας.
Αντίθετα, όταν βλέπουμε ένα σταθερό μοτίβο συμπεριφοράς που προκαλεί συγκρούσεις, φόβο, σύγχυση ή υπονόμευση της δουλειάς των άλλων, τότε υπάρχει πραγματικό πρόβλημα που χρειάζεται διαχείριση.
Το κουτσομπολιό που δεν είναι τόσο αθώο όσο φαίνεται
Οι συζητήσεις για όσα συμβαίνουν στο γραφείο είναι φυσιολογικές. Υπάρχει όμως μεγάλη διαφορά ανάμεσα σε μια συνηθισμένη κουβέντα και στη συστηματική διάδοση πληροφοριών, φημών ή προσωπικών λεπτομερειών.
Ο προβληματικός συνάδελφος μπορεί να πλησιάζει κάποιον με φιλικό τρόπο, να αποσπά πληροφορίες και αργότερα να τις χρησιμοποιεί σε διαφορετικό πλαίσιο. Μερικές φορές δημιουργεί ακόμη και διαφορετικές εκδοχές της ίδιας ιστορίας ανάλογα με το ποιος βρίσκεται απέναντί του.
Σε τέτοιες περιπτώσεις, μια απλή αλλά αποτελεσματική προστασία είναι να περιορίσουμε τις προσωπικές πληροφορίες που μοιραζόμαστε. Η ευγένεια και η καλή συνεργασία δεν απαιτούν να γνωρίζουν όλοι τα προσωπικά μας θέματα.
Όταν κάποιος παίρνει τα εύσημα για τη δουλειά των άλλων
Ένα άλλο χαρακτηριστικό προβληματικό μοτίβο εμφανίζεται όταν ένας συνάδελφος παρουσιάζει μια ομαδική προσπάθεια σαν προσωπικό του επίτευγμα ή αφήνει σκόπιμα ασαφές ποιος έκανε τι.
Το αντίθετο μπορεί να συμβεί όταν κάτι πάει στραβά: τότε η ευθύνη μεταφέρεται γρήγορα σε κάποιον άλλον.
Σε αυτή την περίπτωση δεν χρειάζεται αντιπαράθεση για κάθε μικρό περιστατικό. Χρειάζεται όμως σαφής καταγραφή της δουλειάς. Ένα απλό email που συνοψίζει τι συμφωνήθηκε, ποιος ανέλαβε κάθε εργασία και πότε πρέπει να ολοκληρωθεί μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο αποτελεσματικό από έναν καβγά.
Η παθητική επιθετικότητα είναι πιο δύσκολο να εντοπιστεί
Δεν εκφράζεται κάθε σύγκρουση με φωνές. Μερικές φορές εμφανίζεται μέσα από ειρωνικά σχόλια, σκόπιμες καθυστερήσεις, «ξεχασμένα» μηνύματα ή φράσεις που μπορούν πάντα να παρουσιαστούν αργότερα ως αστείο.
Αυτό δημιουργεί μια ιδιαίτερα δύσκολη κατάσταση, επειδή ο άλλος μπορεί συνεχώς να απαντά: «Δεν εννοούσα αυτό».
Η καλύτερη αντιμετώπιση συνήθως δεν είναι να προσπαθούμε να αποδείξουμε τι είχε στο μυαλό του. Είναι πιο χρήσιμο να μιλάμε για τη συγκεκριμένη συμπεριφορά και το αποτέλεσμά της.
Αντί για «προσπαθείς να με υπονομεύσεις», είναι πολύ πιο σαφές να πούμε: «Χρειαζόμουν αυτή την πληροφορία μέχρι την Τρίτη και δεν την έλαβα. Χωρίς αυτήν δεν μπορούσα να ολοκληρώσω τη δουλειά μου».
Ο άνθρωπος που δημιουργεί συνεχώς στρατόπεδα
Σε ορισμένους χώρους εργασίας δημιουργούνται μικρές ομάδες και παρέες, κάτι απολύτως φυσιολογικό. Το πρόβλημα αρχίζει όταν κάποιος προσπαθεί συστηματικά να χωρίσει τους συναδέλφους σε «δικούς μας» και «άλλους».
Μπορεί να μεταφέρει λόγια από τον έναν στον άλλον, να ενισχύει παρεξηγήσεις ή να ζητά έμμεσα από τους γύρω του να πάρουν θέση σε μια προσωπική του σύγκρουση.
Εδώ η ουδετερότητα είναι συχνά η ασφαλέστερη στάση. Δεν χρειάζεται να συμμετέχουμε σε κάθε αντιπαράθεση του γραφείου ούτε να παίρνουμε θέση σε διαφωνίες που δεν μας αφορούν.
Πώς προστατεύεσαι χωρίς να γίνεις μέρος του προβλήματος
Η αντιμετώπιση ενός δύσκολου συναδέλφου δεν σημαίνει ότι πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τις ίδιες μεθόδους. Αν απαντήσουμε στο κουτσομπολιό με κουτσομπολιό ή στην υπονόμευση με υπονόμευση, το πιθανότερο είναι ότι απλώς θα μεγαλώσει η σύγκρουση.
Πιο αποτελεσματικό είναι να θέσουμε σαφή επαγγελματικά όρια. Κρατάμε την επικοινωνία συγκεκριμένη, αποφεύγουμε περιττές προσωπικές αντιπαραθέσεις και δεν αισθανόμαστε υποχρεωμένοι να εξηγούμε συνεχώς τις επιλογές μας.
Όπου χρειάζεται, επιβεβαιώνουμε σημαντικές αποφάσεις και αναθέσεις γραπτώς. Όχι για να «στήσουμε παγίδα» σε κάποιον, αλλά για να υπάρχει κοινή και ξεκάθαρη εικόνα για όσα έχουν συμφωνηθεί.
Μην προσπαθείς να διαγνώσεις τον άλλον
Είναι εύκολο να χρησιμοποιηθούν χαρακτηρισμοί όπως «ναρκισσιστής», «χειριστικός» ή «ψυχοπαθής» για κάποιον που μας δυσκολεύει. Αυτοί όμως οι χαρακτηρισμοί δεν είναι απαραίτητοι για να αντιμετωπίσουμε ένα εργασιακό πρόβλημα και, όταν χρησιμοποιούνται ως ψυχολογικές διαγνώσεις, δεν μπορούν να στηρίζονται απλώς στην προσωπική μας εντύπωση.
Δεν χρειάζεται να ξέρουμε γιατί κάποιος συμπεριφέρεται άσχημα για να αποφασίσουμε ότι μια συγκεκριμένη συμπεριφορά δεν είναι αποδεκτή.
Πότε πρέπει να μιλήσεις σε προϊστάμενο ή HR
Δεν χρειάζεται κάθε δύσκολη συνεργασία να φτάνει στη διοίκηση. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις όπου η κατάσταση ξεπερνά μια απλή προσωπική διαφωνία.
Αν υπάρχει επαναλαμβανόμενη παρενόχληση, εκφοβισμός, απειλή, διάκριση, σοβαρή υπονόμευση της εργασίας ή συμπεριφορά που δημιουργεί ζήτημα ασφάλειας, τότε η αναφορά μέσω των κατάλληλων διαδικασιών της επιχείρησης μπορεί να είναι αναγκαία.
Σε μια τέτοια συζήτηση βοηθούν περισσότερο τα συγκεκριμένα περιστατικά από τους γενικούς χαρακτηρισμούς. Ημερομηνίες, γεγονότα, μηνύματα και το πραγματικό αποτέλεσμα στη δουλειά είναι πολύ πιο χρήσιμα από τη φράση «είναι τοξικός».
Και αν το περιβάλλον δεν αλλάζει;
Μερικές φορές το πρόβλημα δεν περιορίζεται σε έναν άνθρωπο. Αν μια επιχείρηση επιβραβεύει συστηματικά την υπονόμευση, αγνοεί σοβαρές καταγγελίες ή θεωρεί φυσιολογική τη μόνιμη ταπείνωση και τον φόβο, τότε το ζήτημα αφορά περισσότερο την ίδια την εργασιακή κουλτούρα.
Σε αυτή την περίπτωση τα προσωπικά όρια εξακολουθούν να είναι χρήσιμα, αλλά δεν μπορούν να διορθώσουν από μόνα τους ένα ολόκληρο σύστημα.
Το βασικό είναι να μην παρασυρθείς στο ίδιο παιχνίδι
Ένας προβληματικός συνάδελφος μπορεί να μας κάνει να αναλύουμε κάθε λέξη, κάθε βλέμμα και κάθε συζήτηση στο γραφείο. Εκεί βρίσκεται ίσως και η μεγαλύτερη φθορά: η δουλειά παύει να είναι μόνο δουλειά και γίνεται μια καθημερινή προσπάθεια να προβλέψουμε την επόμενη σύγκρουση.
Δεν μπορούμε πάντα να επιλέξουμε με ποιους θα συνεργαστούμε. Μπορούμε όμως να επιλέξουμε τον τρόπο με τον οποίο θα συμμετέχουμε στη σχέση: με σαφή όρια, συγκεκριμένη επικοινωνία, τεκμηρίωση όταν χρειάζεται και όσο το δυνατόν λιγότερη συμμετοχή σε παιχνίδια εξουσίας, φήμες και προσωπικές αντιπαραθέσεις.
Και ίσως αυτό είναι το σημαντικότερο: δεν χρειάζεται να συμπαθούμε όλους τους συναδέλφους μας για να μπορούμε να συνεργαζόμαστε μαζί τους. Χρειάζεται όμως ένα ελάχιστο επίπεδο σεβασμού. Όταν αυτό απουσιάζει συστηματικά, το πρόβλημα δεν πρέπει ούτε να μεγεθύνεται ούτε να αγνοείται — πρέπει να αντιμετωπίζεται με καθαρό μυαλό και συγκεκριμένα γεγονότα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου